Leven met onzekerheid

Door Priya

Vorig najaar zat ik op een bankje in het Vondelpark met een beker koffie die allang koud was geworden. Op mijn telefoon stonden twee berichten die allebei een antwoord verwachtten. Een vriendin die wilde weten of ik meeging verhuizen naar een andere stad. Een werkgever die vroeg of ik het contract wilde verlengen. Ik opende het ene bericht, begon te typen, wiste alles, opende het andere, en deed precies hetzelfde. Uiteindelijk stopte ik mijn telefoon in mijn jaszak en staarde naar de eenden op het water.

Ik wilde zo graag dat iemand het voor me besliste. Dat de onzekerheid gewoon zou verdwijnen.

De drang om te weten

We leven in een cultuur die daadkracht beloont. Mensen die “weten wat ze willen” worden bewonderd. Twijfelen wordt al snel gezien als zwakte. De druk om een plan te hebben, om precies te weten waar je naartoe gaat, begint al jong en houdt eigenlijk nooit op.

Ik groeide op in een gezin waar twijfel niet lang mocht duren. Als je niet kon kiezen, maakte je een lijstje en koos je de logische optie. Er was weinig ruimte voor “ik weet het nog niet, en dat is prima.” Stilzitten bij onzekerheid voelde als luiheid, of erger nog, als falen.

Dus ontwikkelde ik de gewoonte om zo snel mogelijk naar een conclusie te springen. Welke conclusie dan ook. Zelfs een verkeerd antwoord voelde beter dan helemaal geen antwoord, want dan had je tenminste iets om op te staan.

Wat je mist als je haast maakt

Er hangt een prijskaartje aan die urgentie, al merk je dat niet meteen. Als je altijd naar het eerste beschikbare antwoord springt, mis je de dingen die zich alleen langzaam onthullen. De subtiele verschuivingen in hoe je ergens over denkt na een week. De stille signalen die je lijf stuurt als iets niet klopt, die te laat komen omdat je al verder bent gegaan.

Ik vergelijk het weleens met sterren kijken in de stad. Er is zoveel lichtvervuiling dat je vergeet dat de sterren er überhaupt zijn. Haasten naar zekerheid is zijn eigen vorm van lichtvervuiling. Het verdrinkt het stillere weten dat eronder leeft.

Sommige van de belangrijkste inzichten in mijn leven kwamen niet door te beslissen, maar door te wachten. Niet passief, afwezig wachten. Het soort waarbij je aanwezig blijft bij het ongemak en de situatie laat ademen.

Tarot vinden in de mist

Ik ontdekte tarot tijdens zo’n mistige periode. Ik zat tussen twee woningen, tussen relaties, tussen versies van mezelf. Alles voelde alsof het stilhing, en ik haatte het. Een vriendin stelde voor om een reading te proberen, en eerlijk gezegd ging ik erheen in de verwachting dat iemand me zou vertellen wat ik moest doen.

Wat ik in plaats daarvan kreeg was een uitnodiging om te zitten met precies de onzekerheid waar ik voor wegliep.

De reading gaf me geen antwoorden. Het weerspiegelde de vragen die ik al bij me droeg maar niet recht had willen bekijken. Alsof iemand een spiegel omhoog hield in een donkere kamer en zei: “Je hoeft niet alles nu te zien. Merk gewoon op wat er is.” Het plantte een zaadje.

Ik begon te zien dat de tussenruimte niet leeg was. Er zaten gevoelens die verwerkt moesten worden, oude verhalen die ik mezelf nog steeds vertelde, stille verlangens die ik had genegeerd.

Leren om te blijven zitten

De praktijk van leven met onzekerheid is precies dat: een praktijk. Het komt niet vanzelf, zeker niet in een cultuur die snelheid en zekerheid als deugden behandelt. Maar ik werk er al een tijdje aan, in kleine stappen.

Soms ziet het eruit als een pauze nemen voordat ik reageer op een berichtje dat een sterke reactie oproept. Soms is het tegen iemand zeggen: “Ik heb meer tijd nodig om daarover na te denken.” Soms is het zo simpel als ‘s ochtends een tarotkaart trekken en wat er opkomt gewoon bij me laten, zonder het te hoeven duiden of ernaar te handelen.

Het ongemak verdwijnt niet. Ik voel nog steeds die trek naar een oplossing, die stem die zegt: “Kies gewoon iets, maakt niet uit wat.” Maar ik heb leren herkennen wat het werkelijk is. Geen wijsheid. Angst vermomd als productiviteit.

Echt weten, het soort dat in je botten zakt, komt zelden op commando. Het komt als je stopt met grijpen en begint met luisteren.

De wijsheid van nog-niet

Ik heb uiteindelijk wel een keuze gemaakt, trouwens. Het duurde bijna twee weken, en in die tijd voelde het alsof ik uit mijn vel wilde kruipen. Maar toen de helderheid kwam, was het geen vuurwerk. Het was meer een zacht neerdalen. Op een ochtend werd ik wakker en ik wist het gewoon. Niet omdat ik het kapot had geanalyseerd, maar omdat ik mezelf genoeg ruimte had gegeven om echt te voelen wat ik wilde.

Dat is het punt met onzekerheid. Het is niet de afwezigheid van wijsheid. Vaak is het wijsheid in wording. Het antwoord vormt zich ergens onder de oppervlakte, maar het heeft tijd en stilte nodig.

Dus als jij je nu in zo’n tussengebied bevindt, waar niets helder is en alles in de lucht hangt, dan wil ik je iets vragen. Wat als je het vandaag niet hoeft uit te zoeken? Wat als het niet-weten iets belangrijks aan het doen is dat je gewoon nog niet kunt zien?